Wymowa · poziom A1

Samogłoski nosowe ą, ę oraz ó i u

Dwie samogłoski, których nie ma w większości języków, i dwie litery na jeden dźwięk.

Polski ma dwie samogłoski nosowe: ą i ę. Wymawiamy je z udziałem nosa, a ich brzmienie zależy od tego, jaka głoska stoi po nich. W tej lekcji zobaczysz też, dlaczego ó i u brzmią dokładnie tak samo.

Jak brzmią ą i ę

Co stoi po samogłosce	ą	ę
s, z, sz, ż, f, w, ch	nosowe „o”: wąs, mąż	nosowe „e”: gęsty, węże
t, d, c, dz, cz	„on”: kąt, mądry	„en”: będę, ręce
p, b	„om”: ząb, gołąb	„em”: zęby, dęby
k, g	„on” jak w słowie „bank”: mąka	„en” jak w „bank”: ręka
l, ł	zwykłe „o”: wziął	zwykłe „e”: wzięli
koniec słowa	nosowe „o”: są, idą	prawie zwykłe „e”: idę, proszę

Wskazówka: „ę” na końcu słowa w codziennej mowie wymawiamy jak „e”. Mówiąc idę czy dziękuję, nie przesadzaj z nosowością – to brzmi nienaturalnie.

Ó i u – jeden dźwięk, dwa zapisy

Litera ó („o z kreską”) brzmi dokładnie jak u. Słowa „góra” i „gura” wymówilibyśmy tak samo – ale poprawny zapis to tylko góra.

Kilka wskazówek, które pomagają wybrać zapis:

ó często wymienia się na o w innej formie tego samego słowa: stół → stoły, mój → moja, lód → lody, dwór → dwory.
Końcówkę -ów piszemy przez „ó”: Kraków, domów, kubków.
Na początku słowa prawie zawsze piszemy u: ulica, ucho, uczeń.

Typowe błędy

Wymawianie „ą” jak zwykłego „a” – są to nie „sa”.
Pisanie „om”, „on” zamiast „ą” – poprawnie mąka, nie „monka”.
Mocno nosowe „ę” na końcu każdego słowa.

Ćwiczenie: przeczytaj na głos

ręka – mąka – są – idę
Idę do domu.
Mam dużą rękę.
Na stole stoi pięć kubków.

Przećwicz to w aplikacji

W Polmowie ta lekcja ma nagrania lektora, ćwiczenia ze słuchu i nagrywanie własnej wymowy. Postęp zapisuje się na koncie.

Ćwicz za darmo →